1- دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ علوم پزشکی، گروه طب سنتی، دانشکدۀ طب ایرانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2- گروه طب سنتی، دانشکدۀ طب ایرانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران ، s.talebi@shahed.ac.ir
چکیده: (26 مشاهده)
مقدمه: اختلال افسردگی یکی از شایعترین اختلالات روانپزشکی است که نشانههای آن در متون طب ایرانی ذیل بیماریهای گوناگون توصیف شده است. این پژوهش به نقشهبرداری مفهومی و معناشناسی واژگان منطبق با نشانههای اختلال افسردگی در متون حکیم جرجانی میپردازد.
مواد و روشها: این پژوهش به روش تحلیل محتوای کیفی به بررسی واژگان معادل تظاهرات اختلال افسردگی اساسی براساس معیارهای تشخیصی آن در پزشکی نوین پرداخته و واژگانی که بیشترین تطبیق مفهومی را داشتند در نرمافزار MAXQDA-20 وارد شدند. سپس نقشۀ مفهومی هر بیماری با واژگان استخراجشده ترسیم شد.
یافته ها: پس از بررسی آثار حکیم جرجانی کلیدواژههایی همچون غم، اندوه، ناخوش دلی، بیخوابی و گرانخوابی، ترس، وسواس، ضجر، لاغری و فربهی، کسلان، غفلت و بداندیشی دارای بیشترین تطبیق مفهومی با نشانههای افسردگی به دست آمدند. این علائم ذیل بیماریهای سوءمزاج عام سوداوی، مالیخولیا، سوءمزاج گرم و خشک دماغ، سوءمزاج سوداوی و سرد و تر دماغ، سوءمزاج سوداوی دل، سوءمزاج سوداوی کبد، آماس طحال، سوءمزاج گرم و خشک کبد و ضعف طحال مطرح شدهاند. چهار بیماری مالیخولیا، سوءمزاج سوداوی دماغ، سوءمزاج عام سوداوی و سوءمزاج گرم و خشک دماغ بیشترین تطبیق مفهومی را دارا بودند.
نتیجه گیری: هرچند اغلب مطالعات بروز نشانههای افسردگی را ناشی از سوءمزاج سرد یا سوداوی دانستهاند، ولی سوءمزاج گرم و خشک نیز میتوانند عامل بروز نشانههای مشابه باشند. بنابراین این امر توجه ویژۀ طبیبان را در نحوۀ برخورد با بیماران و اهمیت پزشکی فردمحور دوچندان میکند تا براساس استدلال بالینی هر بیمار به تجویز درمان اختصاصی و دقیق برای هر فرد بپردازند.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
طب سنتی