fa بررسی نظام‌مند و فراتحلیل مطالعات حیوانی درخصوص تأثیر فعالیت ورزشی و مکمل‌یاری ژل رویال بر نشانگرهای استرس اکسیداتیو و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی فیزیولوژی Physiology مروری Review Paper <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><b><span lang="FA"><span style="line-height:115%">مقدمه</span></span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">: </span></span></b><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">استرس اکسیداتیو در پاتوژنز بسیاری از بیماری‌های مزمن نقش مهمی ایفا می‌کند. فعالیت بدنی منظم و استفاده از مکمل‌های طبیعی، مانند ژل رویال، به‌عنوان راهکارهایی برای کاهش استرس اکسیداتیو و تقویت سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی پیشنهاد شده‌اند. این مطالعه مروری نظام‌مند و فراتحلیل با هدف بررسی تأثیر فعالیت ورزشی و مکمل‌یاری با ژل رویال در شاخص‌ استرس اکسیداتیو و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی در مطالعات حیوانی انجام شد.</span></span><b><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></b></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><b><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">مواد و روش‌ها:</span></span></b> <span lang="FA"><span style="line-height:115%">مقالات منتشرشده به زبان فارسی و انگلیسی تا 31 آگوست سال 2025، که تأثیر هم‌زمان فعالیت ورزشی و ژل رویال را بررسی کرده بودند، از پایگاه</span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">‌</span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">های اطلاعاتی </span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">Pub Med</span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">، </span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">Google scholar</span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">، </span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">Science direct</span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">، </span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">SID</span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">، </span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">Scopus</span><span style="line-height:115%"> و </span><span dir="LTR" style="line-height:115%">Irandoc</span><span lang="FA"><span style="line-height:115%"> جست‌وجو و وارد فراتحلیل شدند. مدل اثر تصادفی برای فراتحلیل اندازه اثر متوسط (تفاوت در میانگین با فاصله اطمینان 95 درصد) استفاده شد. در پژوهش حاضر، مالون‌دی‌آلدئید به‌عنوان شاخص استرس اکسایشی و سوپراکسید دیسموتاز و گلوتاتیون پراکسیداز به‌عنوان آنزیم</span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">‌</span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">های آنتی‌اکسیدانی انتخاب شدند و تحلیل آماری به‌کمک نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">CMA2</span><span lang="FA"><span style="line-height:115%"> انجام شد.</span></span><b><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></b></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><b><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">یافته‌ها: </span></span></b><span lang="FA"><span style="line-height:115%">در مجموع، ده مقاله که به تأثیر فعالیت ورزشی و مکمل‌یاری ژل رویال بر نشانگرهای استرس اکسیداتیو و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی پرداخته بودند، وارد فراتحلیل شدند. نتایج نشان داد که </span></span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">مکمل‌یاری </span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">ژل رویال و فعالیت ورزشی در سطوح </span></span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">مالون‌دی‌آلدئید</span></span> <span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">(</span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">149</span></span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">/0-</span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">ES=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">، 837/0 تا 135/1-</span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%"> CI=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%"> 95 درصد ، 767/0</span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">p=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">) و سوپراکسید دیسموتاز (</span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">53</span></span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">/0-</span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">ES=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">، 500/1 تا 42/0- </span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">CI=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%"> 95 درصد ، 27/0</span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">p=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">) </span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">تأثیر معنی‌داری </span></span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">ایجاد نمی‌کند. باوجوداین، فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز به‌طور معنی‌داری (</span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">23</span></span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">/2</span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">ES=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">، 72/3 تا 74/0 </span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">CI=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%"> 95 درصد، 003/0</span></span><span dir="LTR" style="line-height:115%">p=</span><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">) افزایش می‌یابد.</span></span><span lang="FA"><span style="color:red"></span></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><b><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">نتیجه‌گیری:</span></span></b> <span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%">ترکیب فعالیت ورزشی و مکمل‌یاری ژل رویال به&rlm;صورت معناداری، فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز را به&rlm;عنوان آنزیم آنتی‌اکسیدانی در مطالعات حیوانی افزایش می‌دهد. همچنین، از افزایش </span></span><span lang="FA"><span style="line-height:115%">سطوح مالون‌دی‌آلدئید، که شاخص استرس اکسایشی است، جلوگیری می‌کند.</span></span><b><span lang="AR-SA"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></b></span></span></span><br> &nbsp;</span></span> <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:115%"><b><span style="line-height:115%">Introduction:</span></b><span style="line-height:115%"> Oxidative stress plays an important role in the pathogenesis of many chronic diseases. Regular physical activity and the use of natural supplements such as royal jelly have been suggested as strategies to reduce oxidative stress and strengthen the antioxidant defense system. This systematic review and meta-analysis aimed to investigate the effect of exercise and royal jelly supplementation on oxidative stress indices and antioxidant enzyme activity in human and animal studies.</span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span><br> <span style="line-height:115%"><b><span style="line-height:115%">Materials and Methods:</span></b><span style="line-height:115%"> Articles published in Persian and English until August 31, 2025, that examined the simultaneous effect of exercise and royal jelly supplementation were searched from Pub Med, Google scholar, Science direct, SID, Scopus, and Irandoc databases and entered into meta-analysis. Random effects models were used for meta-analysis of the medium effect size (difference in mean with 95% confidence interval). In the present study, Malondialdehyde (MDA) was selected as an oxidative index and superoxide dismutase (SOD) and glutathione peroxidase (GPX) were selected as antioxidant enzymes, and statistical analysis was performed using Comprehensive Meta‑Analysis (Version 2) CMA2 software.</span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span><br> <span style="line-height:115%"><b><span style="line-height:115%">Results:</span></b><span style="line-height:115%"> A total of 10 articles that examined the effects of exercise and royal jelly supplementation on markers of oxidative stress and antioxidant enzymes were included in the meta-analysis. The results of the meta-analysis showed that royal jelly supplementation and exercise training had no significant effect on malondialdehyde (ES=-0.149, 95% CI=-0.837 to -1.135, <i>p</i>=0.767) and superoxide dismutase (ES=-0.53, 95% CI=-0.500 to -0.42, <i>p</i>=0.27). However, glutathione peroxidase enzyme activity was significantly increased (ES=2.23, 95% CI=-0.72 to 0.74, <i>p</i>=0.003).</span></span><br> <span style="line-height:115%"><b><span style="line-height:115%">Conclusion:</span></b><span style="line-height:115%"> The combination of exercise and royal jelly supplementation significantly increases the activity of the antioxidant enzyme glutathione peroxidase in animal studies and also prevents the increase in malondialdehyde levels, which is an indicator of oxidative stress.</span><span dir="RTL" lang="FA"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; فعالیت ورزشی, ژل رویال, مالون‌دی‌آلدئید, آنتی‌اکسیدان Antioxidant, Exercise, Malondialdehyde, Royal Jelly 0 0 http://cmja.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1375-2&slc_lang=fa&sid=1 yazgaldi nazari یازگلدی نظری Y.nazari53@gmail.com 2032310171 0009-0003-1563-0611 Yes Department of Sports Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران araz nazari عراز نظری yazgaldi.nazari@gmail.com 100319475328460020326 0009-0001-2271-937x No Department of Physical Education, University of Saravan, Saravan, Iran گروه تربیت بدنی، دانشگاه سراوان، سراوان، ایران