fa مقایسه تستوسترون، کورتیزول و نسبت آن‌ها در جوانان غیرورزشکار با مزاج‌های مفرد فیزیولوژی Physiology پژوهشي Research <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">&nbsp;<span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">ﻣﻘﺪﻣﻪ</span><span lang="AR-SA" style="letter-spacing:-.1pt">:</span></b><b> </b><span lang="AR-SA">مزاج به‌عنوان یکی از ارکان اساسی طب سنتی ایران، می‌تواند در تبیین تفاوت‌های فیزیولوژیک افراد نقش داشته باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی اثر ابعاد مزاج مفرد (گرم/سرد و تر/خشک) بر سطح تستوسترون، کورتیزول سرمی و نسبت تستوسترون به کورتیزول (</span><span dir="LTR">T/C</span><span lang="AR-SA">) در مردان غیرورزشکار بود.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش کار:</span></b><b> </b><span lang="AR-SA">این مطالعه از نوع مقطعی ـ تحلیلی بود و روی ۲۸ مرد غیرورزشکار ۱۸ تا ۲۴ سال انجام شد. برای شرکت در مطالعه، رضایت‌نامه کتبی آگاهانه داده شد. مزاج مفرد شرکت‌کنندگان با استفاده از پرسش&rlm;نامه معتبر مزاج تعیین شد و افراد در دو بعد حرارتی (۱۴ نفر گرم و ۱۴ نفر سرد) و رطوبتی (۱۵ نفر تر و ۱۳ نفر خشک) طبقه‌بندی شدند. نمونه‌های خونی به‌صورت ناشتایی جمع‌آوری و مقادیر تستوسترون، کورتیزول و نسبت </span><span dir="LTR">T/C</span> <span lang="AR-SA">اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس دوطرفه (</span><span dir="LTR">Two way ANOVA</span><span lang="AR-SA">) در نرم‌افزار </span><span dir="LTR">SPSS</span> <span lang="AR-SA">نسخه ۲۱ و با سطح معناداری 05/0 تحلیل شدند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته&rlm; ها:</span></b> <span lang="AR-SA">نتایج تحلیل واریانس دوطرفه نشان داد اثر اصلی مزاج حرارتی در سطح تستوسترون معنادار بود (004/0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">)، به‌طوری‌ که افراد گرم‌مزاج در مقایسه با سردمزاج‌ها، مقادیر بالاتری داشتند، درحالی‌که اثر اصلی مزاج رطوبتی در تستوسترون معنادار نبود (18/0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">). درخصوص کورتیزول، اثر اصلی مزاج رطوبتی معنادار گزارش شد (02/0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">)، به‌گونه‌ای که افراد ترمزاج در مقایسه با خشک‌مزاج‌ها، سطوح پایین‌تری نشان دادند، اما اثر مزاج حرارتی بر کورتیزول معنادار نبود (5/0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">). همچنین، نسبت </span><span dir="LTR">T</span><span dir="LTR">/</span><span dir="LTR">C</span> <span lang="AR-SA">تحت‌تأثیر اثر اصلی مزاج حرارتی (002/0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">) و مزاج رطوبتی (02/0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">=</span><span lang="AR-SA">) قرار داشت، درحالی‌که اثر متقابل مزاج حرارتی و رطوبتی بر هیچ‌یک از متغیرها معنادار نبود (05/0</span><span dir="LTR">P</span><span dir="LTR">></span><span lang="AR-SA">).</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="letter-spacing:-.15pt">نتیجه&rlm; گیری:</span></span></b> <span lang="AR-SA">با توجه به داده‌ها، وضعیت کاتابولیکی در افراد خشک‌مزاج بیشتر از افراد ترمزاج است و وضعیت آنابولیکی در مزاج تر عمدتاً ناشی از کاهش کورتیزول سرمی است تا افزایش تستوسترون. به ‌نظر می‌رسد تستوسترون سرمی تابعی از محور گرمی ـ‌ سردی مزاج باشد، نه تری&rlm;</span>&nbsp;<span lang="AR-SA">ـ</span>&nbsp;<span lang="AR-SA">&rlm;خشکی. بنابراین، وضعیت آنابولیکی در گرم‌مزاج‌ها بیشتر از سردمزاج‌هاست و کاتابولیسم در سردمزاج‌ها بیشتر به کاهش تستوسترون نسبت داده می‌شود تا افزایش کورتیزول.</span></span></span></span></span> <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:90%"><b><span lang="EN"><span style="line-height:90%">Introduction:</span></span></b><b> </b><span lang="EN"><span style="line-height:90%">Temperament, as a fundamental concept in Traditional Iranian Medicine, may contribute to explaining inter‑individual physiological differences. The present study aimed to investigate the effects of single‑temperament dimensions, thermal (warm/cold) and moisture (wet/dry), on serum testosterone, cortisol, and the testosterone‑to‑cortisol ratio (T/C) in non‑athlete men.</span></span></span><br> <span style="line-height:90%"><b><span lang="EN"><span style="line-height:90%">Methods:</span></span></b> <span lang="EN"><span style="line-height:90%">This cross-sectional-analytical study was conducted on 28 non-athlete men aged 18-24 years. Written informed consent was given for participation. Single temperament was determined using a validated temperament questionnaire, and participants were classified according to thermal (14 warm, 14 cold) and moisture (15 wet, 13 dry) dimensions. Fasting blood samples were collected, and serum testosterone, cortisol, and the T/C ratio were measured. Data were analyzed using two‑way analysis of variance (Two‑way ANOVA) in SPSS (version 21).</span></span></span><br> <span style="line-height:90%"><b><span style="line-height:90%">Results:</span></b> <span lang="EN"><span style="line-height:90%">Two‑way ANOVA demonstrated a significant main effect of thermal temperament on serum testosterone levels (<i>p</i>=0.004), with higher values observed in warm‑temperament individuals compared with cold‑temperament individuals, whereas the main effect of moisture temperament on testosterone was not significant (<i>p</i>=0.18). For cortisol, a significant main effect of moisture temperament was observed (<i>p</i>=0.02), such that wet‑temperament individuals exhibited lower cortisol levels than dry‑temperament individuals; however, the main effect of thermal temperament on cortisol was not significant (<i>p</i>=0.50). In addition, the T/C ratio was significantly influenced by both the thermal temperament dimension (<i>p</i>=0.002) and the moisture temperament dimension (<i>p</i>=0.02). No significant interaction effect between thermal and moisture temperament dimensions was found for any of the studied variables (<i>p</i>>0.05).</span></span></span><br> <span style="line-height:90%"><b><span style="line-height:90%">Conclusion:</span></b> <span lang="EN"><span style="line-height:90%">Based on the present findings, a more pronounced catabolic state appears to be associated with dry temperament compared with wet temperament, whereas the relatively anabolic profile observed in wet‑temperament individuals seem to be mainly attributable to lower serum cortisol rather than higher testosterone levels. Serum testosterone appears to be more closely related to the thermal (warm-cold) axis than to the moisture (wet-dry) axis of temperament. Accordingly, anabolic status may be more prominent in warm‑temperament individuals than in cold‑temperament individuals, while the relatively greater catabolic tendency observed in cold temperament is more likely related to reduced testosterone levels rather than increased cortisol.</span></span></span></span></span><br> &nbsp; مزاج, تستوسترون, کورتیزول, طب ایرانی, غیرورزشکار Cortisol, Non athletes, Persian medicine, Temperament, Testosterone 54 61 http://cmja.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-683-5&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Vahedi سعید واحدی saeedvahedi09@gmail.com 100319475328460020425 100319475328460020425 No PhD Student in Exercise Physiology, Department of Exercise Physiology, Faculty of Education and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشجوی دکتری فیزیولوژی ورزشی، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Mohammad Taherzadeh محمد طاهرزاده mohammadtaherzadeh74@gmail.com 100319475328460020426 0009-0000-3584-8237 No PhD Student in Exercise Physiology, Department of Exercise Physiology, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran دانشجوی دکتری فیزیولوژی ورزشی، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Mohammad Mosaferi Ziaaldini محمد مسافری ضیاء الدینی mosaferi@um.ac.ir 100319475328460020427 100319475328460020427 Yes Assistant Professor, Department of Exercise Physiology, Faculty of Physical Education and Sport Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran استادیار، گروه فیزیولوژی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران