Complementary Medicine Journal

fa بررسی اثربخشی طرحواره‌درمانی بر خودکارآمدی و ناگویی هیجانی نوجوانان 15 تا 18 سال مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی در شهرستان یزد The Effectiveness of Schema Therapy on Self-Efficacy and Alexithymia in 15-18-Year-Old Adolescents with Premenstrual Syndrome in Yazd City, Iran بهداشت و تغذیه Health & Nutrition پژوهشي Research مقدمه: سندرم پیش از قاعدگی یک اختلال شایع است که تأثیرات عمیقی بر بهزیستی روانی و اجتماعی نوجوانان می‌گذارد. با توجه به نقش مؤلفه‌های شناختی-هیجانی در تشدید این سندرم، این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی طرحواره‌درمانی بر خودکارآمدی و ناگویی هیجانی نوجوانان ۱۵ تا ۱۸سالۀ مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی در شهر یزد انجام شد. روش کار: پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعۀ آماری شامل نوجوانان دختر ۱۵ تا ۱۸سالۀ مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر یزد در نیمۀ دوم سال1403بود. از این جامعه، ۳۰ نفر به&rlm;روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به&rlm;صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) همتاسازی شدند. گروه آزمایش تحت ۸ جلسۀ ۶۰دقیقه‌ای طرحواره‌درمانی انفرادی قرار گرفت، درحالی&rlm;که گروه کنترل در لیست انتظار باقی ماند و مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از پرسش&rlm;نامه‌های خودکارآمدی عمومی (GSE) و ناگویی هیجانی تورنتو (TAS-20) در دو مرحلۀ پیش و پس از مداخله جمع‌آوری و با نرم‌افزار SPSS نسخۀ ۲۶ و روش تحلیل کواریانس چندمتغیره (MANCOVA) تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین گروه‌های آزمایش و کنترل ازنظر متغیرهای وابستۀ پژوهش تفاوت معنی‌داری وجود دارد. به&rlm;عبارت دقیق‌تر، مداخلۀ طرحواره‌درمانی به‌طور معناداری باعث افزایش خودکارآمدی (45/0= η²) و کاهش کلی ناگویی هیجانی (56/0= η²) در گروه آزمایش شده است. علاوه&rlm;براین، بهبود در تمامی خرده‌مقیاس‌های پرسش&rlm;نامۀ ناگویی هیجانی تورنتو شامل دشواری در شناسایی احساسات، دشواری در توصیف احساسات و سبک تفکر عینی نیز در مقایسه با گروه کنترل معنی‌دار بود (01/0>p). یافته‌ها حاکی از اثربخشی قابل&rlm;توجه مداخله بر هر دو مؤلفۀ اصلی پژوهش است نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان داد طرحواره‌درمانی با هدفِ قراردادن طرحواره‌های ناسازگار اولیه و مکانیسم‌های مقابله‌ایِ مرتبط با آن می‌تواند به&rlm;عنوان یک مداخلۀ مؤثر برای بهبود خودکارآمدی و تنظیم هیجانی نوجوانان مبتلا به سندرم پیش از قاعدگی مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین، گنجاندن این رویکرد در برنامه‌های مراقبت بهداشتی نوجوانان می‌تواند به ارتقای سلامت روان آنان کمک کند   Background and Aim: Premenstrual Syndrome (PMS) is a common disorder that profoundly affects the psychological and social well-being of adolescents. Given the role of cognitive-emotional components in exacerbating this syndrome, the present study aimed to investigate the effectiveness of schema therapy on self-efficacy and alexithymia in 15-18-year-old adolescents with PMS in Yazd, Iran. Materials and Methods: This quasi-experimental study employed a pretest-posttest design with a control group. The statistical population consisted of all 15-18-year-old female adolescents with PMS who visited healthcare centers in Yazd during the second half of 2023. From this population, 30 individuals were selected via convenience sampling and were randomly assigned into two groups: experimental and control (n=15, each). The experimental group underwent eight individual 60-minute schema therapy sessions, while the control group remained on a waiting list and received no intervention. Data were collected using the General Self-Efficacy Scale (GSE) and the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20) in two stages, before and after the intervention. Then, the collected data were analyzed using SPSS (version 26) and multivariate analysis of covariance (MANCOVA). Results: The results obtained indicated a significant difference between the experimental and control groups regarding the dependent variables. More precisely, the schema therapy intervention significantly increased self-efficacy (η²=0.45) and reduced overall alexithymia (η²=0.56) in the experimental group. Furthermore, significant improvements were observed across all subscales of the TAS-20, namely, difficulty identifying feelings, difficulty describing feelings, and externally oriented thinking, in the experimental group compared to the control group (p<0.01). The findings indicate the notable effectiveness of the intervention on both main components of the study. Conclusion: The findings of this study demonstrated that schema therapy, by targeting early maladaptive schemas and associated coping mechanisms, can be used as an effective intervention to improve self-efficacy and emotional regulation in adolescents with PMS. Therefore, incorporating this approach into adolescent healthcare programs can contribute to enhancing their mental health.   سندرم پیش از قاعدگی, طرحواره‌درمانی, خودکارآمدی, ناگویی هیجانی Adolescents, Alexithymia, Premenstrual Syndrome, Schema Therapy, Self-Efficacy 0 0 http://cmja.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1428-1&slc_lang=fa&sid=1 Farangis Demehri فرنگیس دمهری demehri@sau.ac.ir 100319475328460020475 100319475328460020475 Yes Assisstance Professor, Psychology Department, Science and Arts University, Yazd, Iran استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران. Sara Mohamadi سارا محمدی smohamadiwork@gmail.com 100319475328460020477 100319475328460020477 No M.A. in Psychology, Psychology Department, Science and Arts University, Yazd, Iran. کارشناسی ارشد روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران. mohadeseh fallahzadeh محدثه فلاح زاده fallahzademohaddeseh67@gmail.com 100319475328460020476 100319475328460020476 No Ph.D. in Psychology, Psychology Department, Science and Arts University, Yazd, Iran. دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه علم و هنر، یزد، ایران.