fa معیارهای ماژور و مینور تشخیصی سوءمزاجات کبد در طب سنتی ایران: یک مطالعه کیفی طب سنتی Traditional medicine پژوهشي Research <strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدمه:</span></span></strong><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;"> سوءِمزاج کبد یکی از مفاهیم اصلی و پایه در طبّ سنّتی ایران است. باوجوداین،‌ میزان اهمیت هر یک از معیارهای تشخیصی این بیماری و روش ارزیابی آن‌ها به‌روشنی مشخص نیست. هدف از این مطالعه تعیین معیارهای تشخیصی ماژور و مینور سوءِمزاجات کبد در طبّ سنّتی ایران است.</span></span><br> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">مواد و روش‌ها: این پژوهش، یک مطالعۀ کیفی بر اساس مدل هیبرید یا ترکیبی از مطالعات نظری و تجربی است. در مرحلۀ نظری، پس از بررسی 11 کتاب از متون اصلی طبّ سنّتی ایران، پایگاه‌های علمی معتبر با کلیدواژه‌های &laquo;کبد&raquo; و &laquo;مزاج&raquo; به زبان فارسی و انگلیسی جست‌وجو شد. سپس در مرحلۀ تجربی، برای بررسی تجربۀ متخصصان طبّ سنّتی در تشخیص سوءِمزاجات کبد، با 16 متخصص طبّ سنّتی مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافتۀ چهره‌به‌چهره انجام شد. داده‌ها به روش تحلیل محتوای قراردادی تحلیل شد. سپس</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">,vd an , </span></span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">آوریآا </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">میزان اهمیت و اولویت تشخیصی هر یک از علائم، به روش بحث گروهی با حضور 10 تا 12 نفر از اساتید ارزیابی شد.</span></span><br> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها: در این مطالعه 6 معیار ماژور و 6 معیار مینور برای سوءِمزاج گرم و سرد کبد و 8 معیار ماژور و 10 معیار مینور برای سوءِمزاج تر و خشک کبد تعیین شد.</span></span><br> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری: برخی شاخص‌های تشخیصی ازجمله نبض و ادرار که اهمیت بالایی در متون دارند، هنوز کاربردی نشده‌اند. شاخص‌های فنوتیپ، رنگ بدن، عطش و برخی علائم نظیر احساس خستگی و کسالت و تضر و انتفاع سیستمیک مهم‌ترین نقش را در تعیین سوءِمزاج کبد دارند. انجام مطالعات بیشتر و اعتبارسنجی شاخص‌های مطرح‌شده و ابزارسازی جهت تعیین سوءِمزاجات کبد توصیه می‌شود.</span></span> <strong>Introduction:</strong> Liver dystemperament is one of the main concepts of Iranian Traditional Medicine. However, the significance of its diagnostic criteria is not clear. The purpose of this study is to determine the major and minor diagnostic criteria of liver dystemperament in Iranian Traditional Medicine<span dir="RTL">.</span><br> <strong>Methods:</strong> This study is a qualitative study based on a hybrid model or a combination of theoretical and empirical studies. At the theoretical stage, 11 books of the main texts of Iranian Traditional Medicine were reviewed and scientific databases were searched by the keywords &quot;liver&quot; and &quot;temperament&quot; (mizaj) in Persian and English. Then, in order to examine the diagnostic method and the importance of each of the criteria, a semi-structured face-to-face interview was conducted with 16 traditional medicine specialists. The data were analyzed through conventional content analysis. Then, the significance and diagnostic priority of each of the symptoms were assessed through a discussion group featuring 10-12 professors<span dir="RTL">.</span><br> <strong>Results:</strong> In this study, six major criteria and six minor criteria were identified for hot and cold dystemperament and eight major and ten minor criteria were identified for wet and dry liver dystemperament<span dir="RTL">.</span><br> <strong>Conclusion:</strong> This study is the first study to assess the importance of symptoms from the viewpoint of traditional medicine specialists and can be considered as an important step forward in integrating the methods of traditional Iranian medicine in terms of diagnosis and treatment. Further studies, as well as validation of the proposed diagnostic indicators and tools for liver dystemperament, are recommended. ابن‌سینا, ابزار تشخیصی, کرایتریا, طبّ ایرانی, طبّ مکمّل Ibn Sina, Diagnostic Tools, Criteria, Iranian Medicine, Complementary Medicine 3668 3682 http://cmja.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-914-1&slc_lang=fa&sid=1 fatemeh hakimi فاطمه حکیمی dr_fhakimi1384@yahoo.com 100319475328460012829 100319475328460012829 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences مرکز تحقیقات طبّ سنّتی و مکمّل دانشکدۀ طبّ سنّتی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. farideh yaghmaei فریده یغمایی farideh_y2002@yahoo.com 100319475328460012830 100319475328460012830 No Zanjan Branch, Islamic Azad University گروه بهداشت، دانشکدۀ پرستاری و مامایی، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان.زنجان،ایران. armin zareiyan آرمین زارعیان arminzj@yahoo.com 100319475328460012831 100319475328460012831 No Aja University of Medical Sciences گروه بهداشت، دانشکدۀ پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی آجا.تهران،ایران. mina movahhed مینا موحد movahhedm54@gmail.com 100319475328460012832 100319475328460012832 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشنی parisa jafari پریسا جعفری parisa.jafari.1349@gmail.com 100319475328460012833 100319475328460012833 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences مرکز تحقیقات طبّ سنّتی و مکمّل دانشکدۀ طبّ سنّتی شهید بهشتی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. roshanak mokaberi nejad روشنک مکبری نژاد rmokaberi@gmail.com 100319475328460012834 100319475328460012834 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ طبّ سنّتی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی.تهران،ایران. elham emaratkar الهام عمارت کار e.emaratkar@gmail.com 100319475328460012835 100319475328460012835 No Shahed University of medical science گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه شاهد.تهران،ایران. hasan namdar حسن نامدار h.namdar@shahed.ac.ir 100319475328460012836 100319475328460012836 No Shahed University of medical science دانشگاه شاهد majid asghari مجید اصغری asghari.rall@gmail.com 100319475328460012837 100319475328460012837 No Qom University of Medical Sciences گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ طبّ سنّتی، دانشگاه علوم پزشکی قم.قم،ایران. mojgan tansaz مژگان تنساز tansaz_mojgan@yahoo.com 100319475328460012838 100319475328460012838 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences استادیار، دکترای تخصصی طبّ سنّتی، گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ پزشکی، دانشگاه شاهد.تهران،ایران. rasool choopani رسول چوپانی rchoopani@yahoo.com 100319475328460012839 100319475328460012839 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ طبّ سنّتی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی.تهران،ایران. reza ilkhani رضا ابلخانی dr.ilkhani@yahoo.com 100319475328460012840 100319475328460012840 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ طبّ سنّتی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی.تهران،ایران. leila shirbaigi لیلا شیربیگی l.shirbeigi@yahoo.com 100319475328460012841 100319475328460012841 No Tehran University of Medical Sciences گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ طبّ سنّتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران.تهران،ایران. mahdi alizadeh مهدی علیزاده mhdalizadeh@gmail.com 100319475328460012842 100319475328460012842 No Tehran University of Medical Sciences گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ طبّ سنّتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران.تهران،ایران. mamak hashemi مامک هاشمی mamak.hashemi@yahoo.com 100319475328460012843 100319475328460012843 No Hamadan University of Medical Sciences گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ طبّ سنّتی، دانشگاه علوم پزشکی همدان. همدان، ایران. mahmood khodadoost محمود خدادوست khodadostm@gmail.com 100319475328460012844 100319475328460012844 No Shahid Beheshti University of Medical Sciences گروه طبّ سنّتی، دانشکدۀ طبّ سنّتی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی.تهران،ایران. mortaza mojahedi مرتضی مجاهدی mortazamojahedy@gmail.com 100319475328460012845 100319475328460012845 Yes babol university of medical sciences گروه طبّ سنّتی و تاریخ پزشکی، دانشکدۀ طبّ سنّتی ایرانی، دانشگاه علوم پزشکی بابل. بابل، ایران.