fa مفردات مؤثر بر درمان ناباروری از دیدگاه حکیم مؤمن تنکابنی طب سنتی Traditional medicine پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:&nbsp;</strong>حکیم مؤمن تنکابنی یکی از مشهورترین پزشکان تاریخ داروشناسی گیاهی ایران است. وی کتاب جامعی از داروهای مفرد و مرکب را با هدف تصحیح کتاب اختیارات بدیعی به رشته تحریر در آورد. این کتاب نمونه‌ای از داروشناسی عصر صفویه است. ناباروری بحران پیچیده‌ای در زندگی است که از لحاظ روان‌شناختی تهدید‌کننده است. بسیاری از پژوهش‌ها پیامدهای روان‌شناختی ناباروری را به واکنش‌های سوگ عمومی مشابه کرده‌اند.&nbsp;<br> <strong>مواد و روش ها:</strong> روش تحقیق این پژوهش روش کتابخانه‌ای و بررسی متون، با تمرکز بر کتاب تحفه المؤمنین است. در این مطالعه، مفردات دارویی مؤثر بر درمان ناباروری بررسی شده است.&nbsp;<br> <strong>یافته ها:</strong> ۳۹۶ مفرده مؤثر بر ناباروری یافت شد. هرکدام از این مفردات اثر مستقیم و غیرمستقیمی بر ناباروری داشتند. شیوه مصرف مفردات به صورت‌های بخور، ضماد، آبزن، طلاکردن، فرزجه، طبیخ، جلوس و تناول بوده است.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> لیست مفردات دارویی حاصل‌شده در این پژوهش، می‌تواند مبنای انجام مطالعات آزمایشگاهی و بالینی قرار گیرد و در صورت اثبات اثرگذاری آن‌ها در درمان، مورد توجه قرار گیرد.&nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Objective:&nbsp;</strong>Momen Tonekabani is one of the most famous physicians in the history of Iranian herbal pharmacology. He wrote a comprehensive book of single and compound drugs with the aim of correcting the book Ekhtiarat-e-badiee . This book is an example of the pharmacology books in the Safavide era. Infertility is a complex life crisis and a psychological threat. Many studies have likened the psychological consequences of infertility to public grief reactions.&nbsp;&nbsp;<br> <strong>Methods:&nbsp;</strong>This review study, using a library method, focuses on the book Tohfat al-Momenin for collecting data. In this regard, effective materia medica in infertility treatment are investigated.&nbsp;<br> <strong>Results:&nbsp;</strong>We found 396 materia medica, each of which had a direct and indirect effect on infertility. They could be consumed in the form of incense, ointment, herbal bath, gilding, vaginal suppository, half-boiled, rectal suppository, and oral.&nbsp;&nbsp;<br> <strong>Conclusion:&nbsp;</strong>The list of materia medica presented in this study can be tested in experimental and clinical studies, and If proven to be effective, can be used in infertility treatment.</div> حکیم مؤمن, تحفه‌المؤمنین, ناباروری, طب سنتی Infertility, Hakim Momen Tonekabani, Tohfata -al-momenin, Traditional medicine, 3834 3851 http://cmja.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-941-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyedeh Sedighe Yosefi صدیقه یوسفی dr_ssyosefi@yahoo.com 100319475328460014057 100319475328460014057 No Department of Iranian Medicine, School of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه طب سنتی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم‌پزشکی مازندران، ساری، ایران. Zeinab Hamzeh Gardeshi زینب حمزه گردشی hamzehgardeshi@yahoo.com 100319475328460014058 100319475328460014058 No Department of Midwifery, School of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم‌پزشکی مازندران، ساری، ایران. Mohammad Azadbakhat محمد آزادبخت azadbakhat@gmail.com 100319475328460014059 100319475328460014059 No Department of Pharmacognosy and Biotechnology, School of Pharmacy, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه داروسازی و فارماکوگنوزی و بیوتکنولوژی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم‌پزشکی مازندران، ساری، ایران. Mostafa Moallemee مصطفی معلمی moallemee@gmail.com 100319475328460014060 100319475328460014060 No Department of Islamic Doctrinal Thought, School of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم‌پزشکی مازندران، ساری، ایران. Minoo Hamoun مینو هامون minoo_hamoun@yahoo.com 100319475328460014061 100319475328460014061 Yes Department Medical Sciences History, Student Research Committee, School of Paramedicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه تاریخ علوم‌پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم‌پزشکی مازندران، ساری، ایران.