fa بررسی تأثیر رفلکسولوژی پا بر انرژی پس از زایمان در زنان نخست‌زا پرستاری و مامایی Nursing and Midwifery كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">مقدمه دوره پس از زایمان، مرحله‌ای بحرانی است که مادر را در معرض تجربیات ناخوشایند از جمله تغییرات انرژی قرار می‌دهد. استفاده از رفلکسولوژی در این دوره به عنوان شاخه‌ای از طب مکمل در ارتقای مراقبت‌های بهداشتی به‌ویژه حوزه بهداشت مادر و کودک ممکن است مفید واقع شود.<br> مواد و روش‌ها در این مطالعه نیمه تجربی هفتاد زن نخست‌زا مراجعه‌کننده به مراکز بهداشت و درمان جنوب تهران وابسته به دانشگاه علوم‌پزشکی تهران که واجد شرایط بودند، پس از اخذ رضایت‌نامه کتبی وارد مطالعه شدند. مادران گروه کنترل مراقبت‌های روتین پس از زایمان وگروه رفلکسولوژی سه روز متوالی به مدت 30 دقیقه (15 دقیقه هر پا) ماساژ دریافت کردند. هر دو گروه آیتم‌های مرتبط به انرژی در پرسش‌نامه ارزیابی دیداری خستگی را قبل و بعد (بلافاصله و یک هفته پس از اتمام) از مداخله تکمیل کردند. داده‌ها توسط نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 16 تجزیه و تحلیل شدند.<br> یافته ها مشخصات جمعیت‌شناختی و انرژی قبل از مداخله در هر دو گروه یکسان بود. بلافاصله بعد از مداخله، میانگین نمرات انرژی در گروه کنترل 2/84&plusmn;34/55 و در گروه رفلکسولوژی 4/33&plusmn;33/57 بود که اختلاف معنادار آماری را نشان نداد (0/27=&nbsp;P). یک هفته پس از اتمام مداخله، میانگین نمرات انرژی در گروه رفلکسولوژی 2/71&plusmn;35/87 و در گروه کنترل 3/43&plusmn;35/52 بود و اختلاف معنادار آماری دیده نشد (0/64=P).<br> نتیجه گیری این ماساژ به عنوان یک روش غیرتهاجمی وکم‌هزینه در سطح انرژی پس از زایمان موثر واقع نشد.</div> <p style="text-align: justify;"><strong>Objective:&nbsp;</strong>The postpartum period is a critical stage that exposes the mother to unpleasant experiences, including changes in energy level. Implementing reflexology during this period, as a branch of complementary medicine, may be helpful in promoting healthcare, especially in the areas of maternal and child health.<br> <strong>Methods:&nbsp;</strong>In total, 70 eligible women who referred to health centers in the south of Tehran City, Iran, affiliated to Tehran University of Medical Sciences participated in this quasi-experimental study. A written informed consent form was obtained from them before initiating the study. The mothers of the postpartum routine care control group and the reflexology group received a massage for 3 consecutive days for 30 minutes (15 minutes per leg). Both study groups completed energy-related items in the Visual Fatigue Questionnaire before as well as immediately and one week after the completion of the intervention. The collected data were analyzed by SPSS.<br> <strong>Results:&nbsp;</strong>Demographic characteristics and the energy level before intervention were homogenous in both research groups. Immediately after the intervention, the Mean&plusmn;SD energy scores in the control and reflexology groups were 34.55&plusmn;2.84 and 33.7&plusmn;4.33, respectively; thus the obtained data revealed no statistically significant difference between the study groups (P=0.02). One week after the intervention, the Mean&plusmn;SD energy scores in the reflexology and control groups were 35.87&plusmn;2.71 and 35.5&plusmn;3.43), respectively; thus, there was no significant difference between the study groups in this regard (P=0.64).<br> <strong>Conclusion:&nbsp;</strong>The presented massage intervention was not as effective as a non-invasive low-cost method on the postpartum energy level of the study participants.</p> طب مکمل, ماساژ, رفلکسولوژی پا, مراقبت‌های پس از زایمان Complementary therapies, Massage, Foot reflexology, Postpartum care 184 195 http://cmja.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-998-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Moddares مریم مدرس ma_modars@yahoo.com 100319475328460014158 100319475328460014158 No Department of Reproductive Health, Faculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه بهداشت باروری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، تهران، ایران. Shekoufeh Maleki شکوفه ملکی malekishekoufeh@gmail.com 100319475328460014159 100319475328460014159 Yes Department of Reproductive Health, Faculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه بهداشت باروری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم‌پزشکی تهران، تهران، ایران. Shima Haghanni شیما حقانی shima_haghani@yahoo.com 100319475328460014160 100319475328460014160 No Department of Biostatistics, Nursing Care Research Center, School of Public Health, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه آمار زیستی، مرکز تحقیقات مراقبت پرستاری مامایی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم‌پزشکی ایران، تهران، ایران.