fa بررسی تأثیر ماساژ بازتابی پا بر میزان سردرد بیماران، پس از الکتروشوک درمانی پرستاری و مامایی Nursing and Midwifery كاربردي Applicable <strong>مقدمه:</strong> یکی از عوارض ناشی از الکتروشوک درمانی سردرد است که می‌تواند بلافاصله یا با فاصله‌ی کوتاهی پس از هوشیاری بیمار تجربه شود. ماساژ بازتابی پا بـه عنـوان یـک مداخلـه پرستاری جهت کاهش برخی علایم و عوارض در بیماران مختلف مفید گزارش شده است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر ماساژ بازتابی پا بر میزان سردرد بیماران پس از الکتروشوک درمانی انجام گرفته است.<br> <strong>روش کار:</strong> این مطالعه تجربی قبل &ndash; بعد با گروه شاهد با 54 بیمار زن تحت الکتروشوک درمانی مرکز آموزشی درمانی روانپزشکی رازی تهران انجام شد. بیماران بـه روش نمونـه گیـری در دسـترس با توجه به معیارهای ورود انتخـاب و بـا استفاده از جدول اعداد تصادفی به سه گروه ماساژبازتابی پا و درمان نما و یک گروه شاهد تخصـیص یافتند. مقیاس بصری سنجش درد پس از انجام الکتروشوک درمانی (قبل از مداخله) و 10 دقیقه بعد از ماساژ درمانی برای گروه مداخله و درمان نما و با همین فاصله زمانی برای گروه شاهد تکمیل شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی نظیر کای اسکوئر و آنالیز کوواریانس یک متغیره تحلیل شد.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> گروه‌های مورد مطالعه تفاوت معناداری از نظر مشخصـات جمعیـت شـناختی و میـانگین نمـرات سردرد قبل از مداخله نداشتند (05/0<p).> <strong>نتیجه گیری:</strong> استفاده از ماساژ بازتابی پا در کاهش شدت سردرد زنان تحت الکتروشوک درمانی مؤثر است، از ایـن رو پیشـنهاد می‌شود که پرسـتاران در بخش‌های الکتروشوک درمانی ایـن روش غیردارویـی را بـرای کـاهش علایـم سردرد به کار گیرند.</p).> <strong>Introduction:</strong> One of the side effects of electroconvulsive therapy is headache, which can be experienced immediately or shortly after the patient regains consciousness. Foot reflexology massage as a nursing intervention to reduce some symptoms and complications in different patients has been reported to be useful. This study was conducted with the aim of investigating the effect of foot reflexology massage on the headache rate of patients after electroconvulsive therapy.<br> <strong>Methods:</strong> This experimental before-after with control group design of 54 female patients undergoing electroconvulsive therapy at the Razi Psychiatric Training Center in Tehran. Based on the randomization of the available samples, the patients were assigned to three groups: foot reflexology massage, placebo and control. The visual pain measurement scale was completed after electroconvulsive therapy (before intervention) and 10 minutes after foot reflexology massage for the intervention and placebo groups and with the same time interval for the control group. The data were analyzed using descriptive and inferential statistics such as chi-square and one-variable covariance analysis.<br> <strong>Results: </strong>There was no significant difference between the studied groups in terms of demographic characteristics and average headache scores before the intervention (p<0.05). But after the intervention, the mean headache score was significantly lower in the foot reflexology massage group (2.56&plusmn;0.268) and the control group (3.48&plusmn;0.266) than the placebo group (3.55&plusmn;0.268) (p < 0.05), but there was no significant difference between the control groups and placebo group (p=0.84). In other words, the intervention (foot reflexology massage) caused a significant decrease in headache in the intervention group compared to the control and placebo group.<br> <strong>Conclusions:</strong> The use of foot reflexology massage is effective in reducing the intensity of headaches in women undergoing electroconvulsive therapy, therefore it is suggested that nurses in electroconvulsive therapy wards use this non-drug method to reduce headache symptoms. ماساژ بازتابی پا, سردرد, الکتروشوک درمانی Foot Reflexology, Headache, Electroconvulsive Therapy 33 39 http://cmja.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1115-1&slc_lang=fa&sid=1 Atiyeh Zareei عطیه زارعی atizare1994@gmail.com 4900335401 100319475328460017632 No Master of Psychiatric Nursing, Department of Nursing, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران Masoud Fallahi Khoshknab مسعود فلاحی خشکناب msflir@yahoo.com 100319475328460017633 100319475328460017633 No Professor, Department of Nursing, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران Mohsen Vahedi محسن واحدی mo.vahedi@uswr.ac.ir 100319475328460017634 100319475328460017634 No Assistant Professor of Biostatistics, Department of Biostatistics and Epidemiology, Substance Abuse and Dependence Research Center, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، مرکز تحقیقات سوء مصرف و وابستگی به مواد، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران Zahra Borzabadi Farahani زهرا برزآبادی فراهانی farahani.z201625@gmail.com 100319475328460017635 100319475328460017635 No Master of Psychiatric, Nursing, School of Nursing, Arak University of Medical Sciences, Arak, Iran دانشکده پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی اراک، اراک، ایران Abolfazl Rahgoi ابوالفضل ره گوی rahgouin@yahoo.com 100319475328460017636 100319475328460017636 Yes Instructor, Department of Nursing, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران