Complementary Medicine Journal

fa بررسی دیدگاه‌های سید اسماعیل جرجانی در چیستی مفهوم مالیخولیا Investigation of Seyyed Ismail Jurjani's Views on the Concept of Melancholia طب سنتی Traditional medicine پژوهشي Research مقدمه: مالیخولیا، در طب ایرانی نام بیماری‌ای است که توسط اکثر طبیبان دوره اسلامی شرح داده شده است. این طبیبان، مالیخولیا را جزو بیماری‌های مغز طبقه‌بندی کرده‌اند. اکثر طبیبان این دوره، مالیخولیا را علتی سوداوی دانسته‌اند که در آن افکار و عقاید از مسیر طبیعی خود به سمت فساد و خوف تغییر می‌یابد. روش کار: این پژوهش به روش کتابخانه‌ای با هدف بررسی دیدگاه و نظرات سید اسماعیل جرجانی طبیب قرن 5-6 ق/11 م در موضوع چیستی مفهوم مالیخولیا انجام شده است. بدین منظور کتاب‌های تألیفی جرجانی که به شرحی از مالیخولیا پرداخته است مانند «ذخیره خوارزمشاهی، خفی علائی، الاغراض الطبیه و المباحث العلانیه، و یادگار» مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین از نرم‌افزار نور جهت بررسی واژه‌های «مالیخولیا»، «مالنخولیا»، «ملنخولیا» و «ماخولیا» در این کتاب‌ها استفاده شده است. یافته‌ها: جرجانی تغییر مزاج مغز از غلبه خلط سودا را سبب بروز این بیماری دانسته است. وی شخص مبتلا به اختلال مالیخولیا را فردی می‌داند که بدون علت و سبب ظاهری، بداندیش، ترسان، اندوه‌مند، کوفته خاطر و تنگ دل است. جرجانی علامت‌های نفسانی شخص مبتلا به مالیخولیا را در ماهیت خلط سودا دانسته است. نتیجه‌گیری: جرجانی به دو نوع مالیخولیای مغزی و مالیخولیا مشارکتی اشاره کرده است. در بحث اعضای مشارکتی، نظر جرجانی در «الاغراض»، تکمیل کننده نظر وی در «ذخیره» است. همچنین براساس دیدگاه جرجانی، جهت بهبود علامت‌های نفسانی مبتلایان به ماهیت خلط سودا توجه داشت و به اصلاح خلط سودای ناطبیعی در بدن پرداخت.   Introduction: Melancholia in Iranian medicine is the name of a disease that was described by most of the physicians of the Islamic period. These physicians have classified melancholia as a brain disease. Most of the physicians of this period considered melancholia as a cause of Black bile in which thoughts and opinions change from their natural path towards corruption and fear. Methods: This research with the aim of examining the views and opinions of Seyyed Ismail Jurjani, a physician of the 5th-6th century AH/11th century, on the topic of what is the concept of melancholia. For this purpose, the authored books of Jurjani, which has given an explanation of melancholy, such as "Zakhireye Khwarazmshahi, Khofi Alayee, Al-Aghrād al-Tibbīyah wa al-Mabāhith al-Alāīyah, and Yadegar" have been examined. Also, Noor software was used to examine the words "Melancholia", "Malencholia", "Melencholia" and "Macholia" in these books. Results: Jurjani considered the change in the temperament of the brain from soda as the cause of this disease. He considers a person suffering from melancholia to be a person who feels fear without reason and is sad and suspicious. Jurjani considered the emotional symptoms of a person suffering from melancholia to be in the nature of soda. Conclusions: Jurjani has mentioned two types of cerebral melancholia and cooperative melancholia. In the discussion of cooperative members, Jurjani's opinion in "Al-Aghrād" complements her opinion in "Zakhire". Also, based on Jurjani's point of view, she paid attention to the nature of phlegm soda in order to improve the emotional symptoms of the sufferers and corrected the abnormal soda phlegm in the body.   جرجانی, مالیخولیا, تاریخ پزشکی, طب ایرانی. Jurjani, Melancholia, medical history, Iranian medicine. 21 27 http://cmja.arakmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1242-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Rajabnejad محمدرضا رجب‌ نژاد rajabnejad.mr@iums.ac.ir 100319475328460018417 100319475328460018417 No Assistant Professor of History of Medical Sciences Group, Research Institute for Islamic & Complementary Medicine, School of Persian Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه تاریخ علوم پزشکی، موسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل، دانشکده طب سنتی، دانشگاه علوم پزشکی ایران Metanat Seyfaie متانت سیفایی m.seyfaie1@gmail.com 100319475328460018418 100319475328460018418 Yes MSc in the History of Medical Sciences, Researcher in History of Medical Sciences, Tehran, Iran کارشناس ارشد تاریخ علوم پزشکی، پژوهشگر تاریخ علوم پزشکی، تهران، ایران